Umiejętność czytania stanowi jedną z najważniejszych kompetencji rozwijanych w procesie edukacji dziecka. To właśnie dzięki niej możliwe jest zdobywanie wiedzy, rozwijanie zainteresowań oraz samodzielne poszukiwanie informacji. Współczesna edukacja coraz częściej sięga po metody, które pozwalają wprowadzać dzieci w świat pisma w sposób naturalny, atrakcyjny i zgodny z ich możliwościami rozwojowymi. Jedną z takich metod jest metoda globalnego czytania opracowana przez Glenna Domana.

Czym jest metoda globalnego czytania?

Metoda globalnego czytania polega na nauce rozpoznawania całych wyrazów, a nie pojedynczych liter czy sylab. W przeciwieństwie do tradycyjnych metod nauki czytania, w których dziecko najpierw poznaje alfabet i łączy litery w sylaby, metoda Domana zakłada bezpośrednie połączenie słowa z jego znaczeniem.

Dziecko zapamiętuje wyrazy jako całościowe obrazy graficzne, dzięki czemu szybciej zaczyna rozumieć tekst. Dopiero w dalszym etapie samo odkrywa zależności między literami a dźwiękami.

Twórcą metody był Glenn Doman – amerykański fizjoterapeuta i badacz rozwoju mózgu, który początkowo pracował z dziećmi z uszkodzeniami neurologicznymi. Z czasem zauważył, że opracowane przez niego rozwiązania mogą być z powodzeniem wykorzystywane również w edukacji dzieci rozwijających się typowo.

Dlaczego warto wprowadzać czytanie już we wczesnym dzieciństwie?

Glenn Doman podkreślał, że małe dzieci posiadają niezwykłą zdolność przyswajania informacji. Ich naturalna ciekawość świata sprawia, że są szczególnie otwarte na nowe doświadczenia i bodźce edukacyjne.

Wczesne wprowadzanie elementów czytania może przynieść wiele korzyści, między innymi:

• rozwijanie słownictwa i kompetencji językowych,
• wspieranie rozwoju mózgu,
• budowanie pozytywnego stosunku do książek i czytania,
• rozwijanie pamięci oraz koncentracji,
• ułatwienie dalszej nauki szkolnej.

Dzieci uczone czytania w sposób naturalny często traktują tę umiejętność jako fascynującą zabawę, a nie jako trudny obowiązek.

Karty do nauki czytania – podstawowe narzędzie metody

Najważniejszym elementem metody Domana są karty z wyrazami, które prezentuje się dziecku w krótkich, dynamicznych sesjach.

Wyrazy umieszczane są na dużych kartach na białym tle przy zastosowaniu liter drukowanych. Początkowo stosuje się wyrazy w kolorze czerwonym lub czarnym, zapisane bardzo dużą czcionką, aby były dobrze widoczne dla dziecka.

Tak przygotowane karty przyciągają uwagę dziecka i umożliwiają szybkie rozpoznawanie prezentowanych słów.

Etapy nauki czytania metodą Domana

Proces nauki czytania w tej metodzie przebiega stopniowo i obejmuje kilka etapów.

Etap I – pojedyncze słowa
Dziecko poznaje pojedyncze wyrazy, najczęściej rozpoczynając od rzeczowników związanych z jego najbliższym otoczeniem.

Etap II – wyrażenia dwuwyrazowe
W kolejnym etapie poznane wcześniej słowa zaczynają być łączone w proste zestawienia.

Etap III – proste zdania
Dziecko zaczyna rozumieć znaczenie krótkich zdań.

Etap IV – rozbudowane zdania
Stopniowo wprowadzane są zdania bardziej złożone.

Etap V – książki
Na końcu dziecko przechodzi do czytania książek dostosowanych do jego wieku i poziomu rozwoju.

Każdy etap ma na celu stopniowe rozwijanie kompetencji czytelniczych oraz utrwalanie poznanych wyrazów.

Organizacja pracy metodą globalnego czytania

Jedną z charakterystycznych cech tej metody jest bardzo krótki czas prezentacji kart. Wyraz pokazywany jest dziecku przez około jedną sekundę, a cała sesja trwa zaledwie kilka chwil.

Zestaw kart zwykle składa się z pięciu wyrazów. W ciągu dnia można przeprowadzić kilka takich krótkich sesji. Ich dynamiczny charakter sprawia, że dzieci nie odczuwają zmęczenia ani znudzenia.

Kluczową rolę w pracy metodą Domana odgrywają dwa elementy:

• systematyczność,
• powtarzalność.

Regularne powracanie do poznanych wyrazów oraz stopniowe wprowadzanie nowych pozwala utrwalać wiedzę i rozwijać umiejętność czytania w naturalnym tempie.

Metoda Domana w pracy nauczyciela

Choć metoda ta była początkowo stosowana głównie w środowisku domowym, obecnie z powodzeniem wykorzystuje się ją również w placówkach edukacyjnych. Nauczyciele mogą wprowadzać ją w przedszkolach, klasach edukacji wczesnoszkolnej, a także w pracy z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

Dużą zaletą metody jest możliwość łączenia jej z różnymi aktywnościami edukacyjnymi – zabawami ruchowymi, zajęciami plastycznymi czy działaniami tematycznymi realizowanymi w ramach programu wychowania przedszkolnego.

Podsumowanie

Metoda globalnego czytania Glenna Domana stanowi interesującą alternatywę dla tradycyjnych sposobów nauki czytania. Dzięki wykorzystaniu naturalnej ciekawości dziecka oraz krótkich, dynamicznych sesji pracy pozwala wprowadzać dzieci w świat pisma w sposób przyjazny i angażujący.

Odpowiednio stosowana może wspierać rozwój językowy dziecka, budować motywację do czytania oraz rozwijać jego kompetencje poznawcze już na wczesnym etapie edukacji.

Jeśli chcą Państwo pogłębić swoją wiedzę na temat metod nauki czytania oraz poznać praktyczne rozwiązania możliwe do wykorzystania podczas codziennej pracy z dziećmi, warto zapoznać się z materiałami przygotowanymi przez EduKaPol Szkolenia. W naszej ofercie znajdują się kursy on-line, e-booki oraz materiały dydaktyczne przeznaczone dla nauczycieli przedszkola i edukacji wczesnoszkolnej w kategorii „Nauka czytania”, które pomagają wprowadzać dzieci w świat tekstu w sposób atrakcyjny, zgodny z ich możliwościami rozwojowymi:
https://edukapol.pl/kategoria-produktu/nauka-czytania/

Nauczyciele mogą również skorzystać z Platformy Edukacyjnej EduKaPol, która zapewnia 12-miesięczny dostęp do wielu kursów on-line dotyczących różnych obszarów pracy z dziećmi – w tym nauki czytania, rozwijania kompetencji językowych oraz wspierania rozwoju poznawczego. Dostęp do platformy można wykupić indywidualnie, a także dla całej placówki – szkoły lub przedszkola, dzięki czemu wszyscy nauczyciele mogą korzystać z materiałów szkoleniowych w dogodnym czasie i tempie:
https://edukapol.pl/produkt/platforma-edukacyjna-kursy-online/